Η επόμενη μέρα των εκλογών και τα ακίνητα

Κατάλαβα πως ξεκινούν οι δημοτικές εκλογές από τα έργα που άρχισαν να γίνονται αθρόα σε κάποιους δήμους.  Ξαφνικά, χωρίς ιδιαίτερο λόγο, άρχισαν να εμφανίζονται κατασκευαστικά έργα -αποχέτευσης, πεζοδρόμησης, ποδηλατοδρόμων, κλπ- στους δρόμους, πριν τα εκλογικά περίπτερα και τις εκστρατείες!

Τις ευρωεκλογές -ως διαδικασία- δεν τις κατάλαβα.  Πού είναι τα πάρτι και οι εκδηλώσεις του παρελθόντος;  Ακόμη και οι διαφημίσεις -στην τηλεόραση- περιορισμένες.

Αυτό όμως που κατάλαβα ήταν τα αποτελέσματα.  Και αυτά δείχνουν πως πολιτική σταθερότητα δεν φαίνεται στο άμεσο μέλλον.  

"Αναγκαία" η... επιδότηση των ενοικιαστών από τους ιδιοκτήτες

Εδώ και λίγο καιρό παρατηρούμε ένα «παράδοξο» στην ελληνική αγορά ακίνητης περιουσίας.  Συγκεκριμένα,  οι φόροι και τα έξοδα συντήρησης που βαραίνουν τους ιδιοκτήτες, σε «καθημερινή» βάση, έχουν οδηγήσει -σε κάποιες περιπτώσεις- τα ενοίκια που διαμορφώνονται -και μπορούν να υποστηριχτούν από την ελεύθερη αγορά- να είναι μικρότερα από το σύνολο των εξόδων για την διατήρηση ενός ακινήτου.  

Αυτό το φαινόμενο εμφανίζεται ιδιαίτερα σε επαγγελματικά ακίνητα (γραφεία, καταστήματα), αλλά και σε οικιστικά που ενίοτε χρησιμοποιούνταν και για άλλες χρήσεις -όπως κατοικίες που ήταν γραφεία στο κέντρο της Αθήνας.

Ακίνητα, ο "κρυμμένος θησαυρός" των τραπεζών

Αντικείμενο συζήτησης τον τελευταίο καιρό -ανάμεσα σε άλλα- αποτελεί η ανοδική τάση στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, ειδικά στον τομέα των ακινήτων. 

Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία που είχε δημοσιεύσει η Τράπεζα της Ελλάδος, τέλος του 2012, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έφθασαν συνολικά στο 19,6%, όταν στην εκπνοή του 2007 ήταν 4,5%, σημειώνοντας αύξηση πάνω από 400%. 

Ανάκαμψη: Ένα βήμα μπρος, δύο πίσω

«Μαθαίνουμε -μετά το επεισόδιο της Κύπρου- πως οι άνθρωποι νευριάζουν πολύ περισσότερο όταν οι τραπεζίτες παίρνουν τα χρήματά τους απευθείας, παρά όταν τους τα παρακρατούν με έμμεσα τεχνάσματα μέσω φόρων ή ελλειμμάτων» (Nassim Nicholas Taleb, Facebook status, 19 Μαρτίου 2013).

Τα ακίνητα συνεχίζουν να αποτελούν τη «μόνη» λύση για τα μειωμένα έσοδα του κράτους, ακόμη μετά από πέντε χρόνια συνεχόμενης κρίσης, αλλά γιατί;
Ένας από τους λόγους είναι πως μεταξύ του 80% και 90% του πλούτου των Ελληνικών νοικοκυριών αφορά την ακίνητη περιουσία, σύμφωνα με παλιά έκθεση της Εθνικής Τράπεζας.

Έρρωσο και Κρατύνου το 2013!

«Μυστικές» εκθέσεις που αποτιμούν τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στα 600 δισ. ευρώ, σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης της οικονομικής δραστηριότητας από την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας σε σχέση με τους εταίρους μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τους γείτονές μας αλλά και τις ανταγωνιστικές προς εμάς χώρες δείχνουν πως: «Λεφτά υπάρχουν»!  Βέβαια, αυτή είναι η θεωρία.

Στην πράξη, η πραγματική οικονομία φυλλοροεί ως αποτέλεσμα των καθημερινών απαιτήσεων.  Ενδεικτικά, το διαθέσιμο προς κατανάλωση εισόδημα ανά νοικοκυριό έχει μειωθεί κατά ~13% το διάστημα 2008-2010 από τα €2.244/μήνα το 2008 στα €1.956/μήνα (2010), (οι τιμές του μέσου εισοδήματος έχουν σημείο αναφοράς το 2010, που είναι και τα τελευταία στοιχεία που έχει δημοσιεύσει η Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία). 

Ας πάψουμε να ψάχνουμε αποδιοπομπαίους τράγους

«Ακόμη και το πιο μακρύ ταξίδι αρχίζει πάντα με ένα πρώτο βήμα» (Κινέζικο ρητό)

Και το βήμα αυτό δεν είναι απαραίτητο να είναι προς τη σωστή κατεύθυνση!  Παρ’ όλα αυτά, κάτι πρέπει να αρχίσει για να μπορέσει να φτάσει κάπου.  Το πώς θα βγούμε από αυτή τη κρίση είναι το ζητούμενο όλων αυτή τη στιγμή.  Και αντί να ασχολούμαστε με αυτόν το στόχο, αναζητούμε «αποδιοπομπαίους τράγους» για το ποιος έφταιξε περισσότερο ή λιγότερο ή ακόμη και καθόλου, «εχθές».  «Σήμερα», όμως, υπάρχει πρόβλημα με μία λύση που θα πρέπει να στοχεύει στο «αύριο».

Λύση για έξοδο από την κρίση!

Πώς η ανάπλαση οδηγεί σε "restart" την οικονομία, μία προβολή στο μέλλον.


Θα μπορούσε η ανάπτυξη ακινήτων να αποτελέσει βασικό μοχλό για την έξοδο από την κρίση; Η απάντηση είναι καταφατική και ενδεχόμενη προβολή στο μέλλον της επιχείρησης «ολικό λίφτινγκ Αθήνας» ενδεχομένως να έπειθε και τους πλέον δύσπιστους. Για το πώς η ανάπτυξη των ακινήτων και των μεγάλων οικοδομικών συγκροτημάτων θα μπορούσε να ενισχύσει τους δείκτες παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας, αποτελώντας ουσιαστικά το «κλειδί» για την επιστροφή στην ανάπτυξη.

Τα τέσσερα γουρουνάκια και το τίμημα της ευρωπαϊκής συνοχής

Η ευρωπαϊκή περιφερειακή πολιτική ξεκίνησε το 1960 με την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.  Από τότε έχουν δημιουργηθεί διάφορα κοινοτικά ταμεία που έχουν ως γενικό σκοπό την ευρωπαϊκή συνοχή τόσο σε οικονομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.  Κύριος στόχος των ταμείων αυτών, ήταν να βοηθήσουν τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενταχθούν στην Οικονομική Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ), δηλαδή στην ζώνη του ευρώ.

Τώρα που έμαθε να μην τρώει, πέθανε

Κάπως έτσι αποκρίνεται ο Χότζας όταν λόγω οικονομικών δυσκολιών που αντιμετώπιζε μείωνε καθημερινά τη μερίδα τροφής που έδινε στον γάιδαρό του, σε σημείο που δεν τον τάιζε.

Η σημερινή κατάσταση που βιώνουμε δείχνει πως την ίδια λογική ακολουθούν και οι εμπνευστές της οικονομικής πολιτικής σκηνής στην χώρα μας.  Κανένας δεν απαντά στην ερώτηση  για το ποιος είναι ο τρόπος που η Ελληνική οικονομία, η πραγματική και όχι αυτή των αριθμών, θα μπορέσει να ανακάμψει.  

Και μετά?

Η επιτυχία του PSI+, στις 9 Μαρτίου, δίνει στην χώρα μας αναγκαίο χρόνο για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της οικονομικής ύφεσης που μαστίζει σήμερα την κοινωνία.

Το PSI+ έρχεται, μετά, όμως, τι;

Είναι αναγκαίο να αντιμετωπιστεί το ελληνικό πρόβλημα του δημοσίου χρέους της Ελλάδας. Η βιωσιμότητά του ενέχεται στο κατά πόσο θα μπορέσει η χώρα να ανταποκριθεί στις κεφαλαιακές της ανάγκες τόσο σήμερα όσο και μελλοντικά. Με το σκεπτικό αυτό δημιουργήθηκε το PSI+, που θα συμβάλει, σημαντικά, στην περαιτέρω μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης, αλλά, ενδέχεται να προκύψουν μερικά θέματα κατά την υλοποίησή του.

Για ποια ανταγωνιστικότητα μιλάμε;

Τέλη του 2009, αρχές του 2010 η «έλλειψη παραγωγικότητας» θεωρούταν από τους ειδικούς ως ένας από τους βασικούς παράγοντες της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα. Η ερμηνεία της έλλειψης αυτής ήταν ότι ως λαός δεν δουλεύαμε αρκετά σε σχέση με τους εργαζόμενους σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και για να μπορέσουμε να βγούμε από την οικονομική κρίση θα έπρεπε να δουλέψουμε σκληρά, με απώτερο στόχο την εξασφάλιση της εθνικής μας κυριαρχίας. Αυτό, έως ότου η συνταγή του πρώτου μνημονίου έπνευσε τα λοίσθια και παρουσιάστηκαν στη δημοσιότητα συγκριτικές μελέτες -από ξένα μέσα ενημέρωσης- οι οποίες αποδείκνυαν πως οι ώρες δουλειάς ενός μέσου Έλληνα εργαζόμενου είναι πάνω από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο. 

Στρωμένος με αγκάθια ο δρόμος προς την ανάκαμψη

Μία έκθεση του ΥΠΕΞ για το επενδυτικό κλίμα στην Γεωργία ανέφερε: ...οι κινήσεις των ενδιαφερόμενων επιχειρηματιών θα πρέπει να γίνουν προσεκτικά και με αξιολόγηση των κινδύνων, σε μία χώρα που διανύει το στάδιο της μετάβασης από την οικονομία κεντρικού σχεδιασμού προς την οικονομία της αγοράς...  Η έκθεση έχει ημερομηνία 27/03/2009.

Περαιτέρω διόρθωση των τιμών των ακινήτων

Με τη φράση «Κάθε πέρυσι και καλύτερα» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η πορεία των πραγματικών τιμών των ακινήτων στην Ελλάδα τα τελευταία δύο χρόνια.

Με τέσσερις φόρους στα ακίνητα που έχει προϋπολογιστεί πως θα παράσχουν στο ελληνικό δημόσιο περίπου 4 δισ. ευρώ θα μας βρει το 2012. Από το ΕΤΑΚ του 2009, έως και το ΦΑΠ του 2011. Και αυτοί οι φόροι δεν περιλαμβάνουν το «ειδικό» τέλος ακίνητης περιουσίας που επιβάλλεται μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ, ούτε τις -πιθανές- αυξήσεις των δημοτικών τελών και φόρων, ούτε πολλούς άλλους εν δυνάμει ή υφιστάμενους φόρους που έχουν ως βάση την ακίνητη περιουσία.

Αντικειμενικές αξίες: Γρίφος η εξίσωση με τις αγοραίες τιμές

Στα τέλη του 2010 είχε ανακοινωθεί πως εντός του ’11 θα γινόταν αύξηση των αντικειμενικών αξιών.  Ο σκοπός της αύξησης αυτής θα ήταν η εξίσωση των αντικειμενικών με τις πραγματικές αξίες της αγοράς.  Αν και δεν έγινε κάτι φέτος, ήδη από το Σεπτέμβρη υπάρχουν φήμες για την εκ βάθρων αναδιάρθρωση του υφιστάμενου συστήματος των αντικειμενικών αξιών, με σκοπό την εξάλειψη των «σημαντικών» αποκλίσεων που παρατηρούνται από τις πραγματικές.  

Ο φόρος στα ακίνητα και το ρίσκο των επενδυτών

Στις 6 Σεπτέμβρη η κυβέρνηση ανακοίνωνε την πώληση μέρους της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου. Tο σχέδιο συνίσταται στο να περάσουν άμεσα στο Ταμείο Αποκρατικοποιήσεων τα ακίνητα που ανήκουν στο Δημόσιο και στεγάζουν κρατικές υπηρεσίες. Το Δημόσιο θα εγγυηθεί ένα ενοίκιο στους αγοραστές των εν λόγω ακινήτων για τις κρατικές υπηρεσίες, που θα συνεχίσουν να στεγάζονται για κάποιο χρονικό διάστημα στις εγκαταστάσεις αυτές και μετά την πώλησή τους.

Όταν η ανάπλαση είναι ...καταστροφή

Πριν από καιρό παρατηρούσα την προσπάθεια επιβολής κυκλοφοριακών ρυθμίσεων σε συγκεκριμένους δρόμους σε δήμο των βορείων προαστίων. Θα τις χαρακτήριζα προεκλογικές παρεμβάσεις, καθώς θεωρείται συνήθης πρακτική -από την εκάστοτε κρινόμενη δημοτική εξουσία- να ικανοποιηθούν χρόνια αιτήματα δημοτών - ψηφοφόρων. 

Ο ημιτελής, χειρότερος από τον ανύπαρκτο σχεδιασμό

Στις 21 Ιουλίου παρουσιάστηκε, από το ΥΠΕΚΑ και τον Οργανισμό Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας (ΟΡΣΑ), ένα ολοκληρωμένο σχέδιο -αν και χωρίς προϋπολογισμό- για την Ανάπτυξη της πρωτεύουσας: το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας (ΡΣΑ).  Κατά μία έννοια, το ΡΣΑ θα έπρεπε να αντικατοπτρίζει μία «λίστα με επιθυμητούς μακροπρόθεσμους στόχους» που το πολιτικό σύστημα -ως νομιμοποιημένος διαμεσολαβητής της κοινωνικής βούλησης- έχει για την πόλη.  Αποβλέπει στο να δημιουργήσει κατάλληλες συνθήκες για την υλοποίησή τους (ορισμός ΡΣΑ: αρ.1 §2 ν.1515/1985).  Όσον δε αφορά τον κλάδο Ανάπτυξης Ακινήτων, το ρυθμιστικό αποτελεί ένδειξη του πού και πώς θα υπάρξει Ανάπτυξη στα επόμενα χρόνια.

Μία πρόταση για τη λειτουργία του Ταμείου Αποκρατικοποιήσεων

«Καθώς η περίπτωσή μας είναι νέα, πρέπει να σκεφτούμε και να δράσουμε εκ νέου.» (Α. Lincoln, 1809-1865)

Σύμφωνα με τον Εφαρμοστικό νόμο, το Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου βαίνει προς τη σύστασή του. Μαθαίνουμε ότι θα διοικείται από 5μελές διοικητικό συμβούλιο, που ανακοινώθηκε στις 11 Ιουλίου. Στις συνεδριάσεις του θα παρίστανται, ως παρατηρητές, δύο εκπρόσωποι των κρατών-μελών της Ευρωζώνης.

Δώστε ένα όραμα για την ανάπτυξη

«Μόνο εκείνοι που επιχειρούν το παράλογο μπορεί να επιτύχουν το αδύνατο. Νομίζω ότι βρίσκεται στο υπόγειο... Επιτρέψτε μου να πάω στον πάνω όροφο να ελέγξω» (M.C. Escher, 1898-1972).

Συνεχείς αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό, οικονομική επιβράδυνση, αβεβαιότητα και ρίσκο. Αυτά βλέπει ένας ξένος επενδυτής σήμερα στην ελληνική πραγματικότητα. Αλήθεια, πώς θα καταφέρουμε να αξιοποιήσουμε την Δημόσια Ακίνητη Περιουσία;